Gaststättenerlaubnis (Konzession): Kimin ihtiyacı var, maliyet, süreç (2026)
Güncelleme:
GastroDok-Redaktion — makalede atıf yapılan kanunlar ve birincil kaynaklar esas alınarak kontrol edilmiştir.
Bir Gaststättenerlaubnis'e (alkollü içki sunan lokantalar için işletme izni, § 2 GastG; bazı eyaletlerde bildirim) yalnızca alkollü içki servisi yapıyorsanız ihtiyacınız vardır — yalnızca yemek sunan gastronomi 2005 reformundan beri izin gerektirmez. Sekiz eyalet izin istemeye devam ediyor, sekiz eyalet ise salt bildirim usulüyle çalışıyor. Ücreti (Gebühr) belediye (Kommune) belirler ve ücret yerden yere farklılık gösterir; tutarı belediyenizin ücret tarifesi (Gebührenordnung) belirtir.
Güncel (hukuki durum 2026): Baden-Württemberg izni kaldırıyor.
Landtag (eyalet meclisi) tarafından 12.11.2025 tarihinde kabul edilen yeni eyalet Gaststättengesetz'i (Landesgaststättengesetz; lokantalar ve içki servisi için eyalet kanunu) ile Baden-Württemberg 01.01.2026 itibarıyla salt bildirim usulüne geçmiştir. Bildirim en geç işletmenin başlangıcından altı hafta önce, geçici işletmede ise iki hafta önce yapılmalıdır.
Kaynaklar: Stadt Balingen (Almanca) ve Stadt Karlsruhe (Almanca), erişim tarihi 27.10.2026.
Berlin: 08.01.2027'den itibaren izin yerine bildirim
Abgeordnetenhaus (Berlin eyalet meclisi), 18.06.2026 tarihinde Berlin Gaststättengesetz'ini kabul etti (yayım: 08.07.2026 tarihli GVBl., S. 488; GVBl.: eyalet kanun ve yönetmelik gazetesi). Kanun 08.01.2027'de yürürlüğe girer: izin yerine işletmenin başlangıcından en az altı hafta önce bildirim; Gaststättenunterrichtung (IHK'nin gıda mevzuatına ilişkin bilgilendirme eğitimi; IHK: Sanayi ve Ticaret Odası) artık yalnızca ihlaller hâlinde makamın talimatıyla; lokantalar için artık Sperrzeit (lokantaların kapalı olması gereken, resmî olarak belirlenmiş saat aralığı; zorunlu kapanış saati) yok. O tarihe kadar izin yükümlülüğü öngören federal hukuk (Bundesrecht) geçerlidir.
Kaynak: GVBl. Berlin 2026 Nr. 22 (Almanca), erişim tarihi 28.10.2026.
Başvuru ve finansman için Businessplan Gastronomie (gastronomi iş planı, Almanca) kullanın.
Eyaletinize özel, süreleri içeren kişisel yol haritanızı ücretsiz Gründungs-Navigator (kuruluş rehberi, Almanca) oluşturur.
Almanya ve Avusturya için tüm kuruluş belgelerini bölüm ayraçları ve şablonlarla birlikte Gründungsmappe Gastronomie (gastronomi kuruluş dosyası, Almanca) bir araya getirir.
Kısa yanıt
§ 2 GastG uyarınca bir Gaststättenerlaubnis'e (alkollü içki sunan lokantalar için işletme izni; bazı eyaletlerde bildirim) yalnızca alkollü içki servisi yapıyorsanız ihtiyacınız vardır — yalnızca yemek sunan gastronomi 2005'ten beri izin gerektirmez. Sekiz eyalet izin istemeye devam ediyor, sekiz eyalet ise salt bildirim usulüyle çalışıyor; Baden-Württemberg izin yükümlülüğünü 01.01.2026 itibarıyla kaldırdı. Maliyet ve süreç eyaletten eyalete farklılık gösterir.
Gastronomi için kuruluş kontrol listesi (PDF) – e-posta ile ücretsiz (şablon Almancadır).
Konzession'a ne zaman ihtiyacınız var?
§ 2 Abs. 1 GastG uyarınca, sabit işletme (stehendes Gewerbe) kapsamında yerinde tüketilmek üzere alkollü içki servisi yapan her işletme Konzession'a tabidir. Dolayısıyla bu izin fiilen bir alkollü içki servisi lisansıdır. Alkol yoksa Konzession da yok — bu durumda Gewerbeanmeldung (işletme kaydı) ve gıda işletmesi kaydı yeterlidir.
§ 2 Abs. 2 GastG uyarınca şunlar izin gerektirmez: alkolsüz içecekler, ücretsiz tadımlık ürünler, hazırlanmış yemekler ve konaklayan misafirlerin ağırlanması. Yani şarap ve bira olmadan bir kafe, bir kantin ya da vegan bir öğle imbisi (Imbiss) işleten kişinin Konzession'a ihtiyacı yoktur.
İzin yükümlülüklerine ek olarak Sondernutzung (kamuya ait yol ve alanların herkesin genel kullanımını aşan biçimde kullanılması; dış mekân), Sperrzeit istisnaları veya müzik için başka izinler de gelir. Bunlar Konzession ile paralel yürür ve ayrıca başvuru yapılması gerekir.
Eyaletler tablosu: İzin mi, bildirim mi?
Sekiz eyalet izin yükümlülüğünü uygular, sekiz eyalet ise salt bildirim usulüyle çalışır. Kendi eyalet Gaststättengesetz'i yalnızca Baden-Württemberg, Brandenburg, Bremen, Hessen, Niedersachsen, Saarland, Sachsen, Sachsen-Anhalt ve Thüringen'de vardır. Bayern, Berlin, Hamburg, Mecklenburg-Vorpommern, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz ve Schleswig-Holstein'da federal Gaststättengesetz (Bundes-GastG; lokantalar ve içki servisi için Alman kanunu) Art. 125a Abs. 1 Satz 1 GG uyarınca geçerliliğini sürdürür — iki ayrı rejimin neden var olduğunu bu açıklar. Bizim değerlendirmemize göre (durum: 27.10.2026); belirleyici olan, eyaletinizin eyalet hukuku (Landesrecht) ve makamınızdır.
16 eyaletin tamamı için geçerli kanunu, süreyi, IHK Gaststättenunterrichtung'unu, Sperrzeit'i ve sigara yasağını içeren — her hücrede kontrol tarihi ve norma bağlantıyla — eksiksiz karşılaştırma matrisini Gaststättengesetz nach Bundesland (eyaletlere göre Gaststättengesetz, Almanca) rehberinde bulabilirsiniz. Oradaki dayanak, resmî kanun gazeteleri ve eyalet hukuk portallarıdır; bildirim eyaletleri için ayrıca Wissenschaftlicher Dienst des Deutschen Bundestages'in (Alman Federal Meclisi'nin bilimsel hizmet birimi) 02.07.2024 tarihli WD 5 - 3000 - 082/24 sayılı çalışması da esas alınmıştır.
| Düzenleme | Eyalet | Yasal dayanak |
|---|---|---|
| İzin yükümlülüğü | Bayern | Bundes-GastG (Art. 125a Abs. 1 S. 1 GG) |
| İzin yükümlülüğü | Berlin | Bundes-GastG (Art. 125a Abs. 1 S. 1 GG) — 07.01.2027'ye kadar, ardından § 3 BlnGastG uyarınca bildirim |
| İzin yükümlülüğü | Bremen* | § 2 Abs. 1 und 2 BremGastG vom 24.02.2009 |
| İzin yükümlülüğü | Hamburg | Bundes-GastG (Art. 125a Abs. 1 S. 1 GG) |
| İzin yükümlülüğü | Mecklenburg-Vorpommern | Bundes-GastG (Art. 125a Abs. 1 S. 1 GG) |
| İzin yükümlülüğü | Nordrhein-Westfalen | Bundes-GastG (Art. 125a Abs. 1 S. 1 GG) — eyalet kanunu tasarı aşamasında (meclis belgesi Drs. 18/21620) |
| İzin yükümlülüğü | Rheinland-Pfalz | Bundes-GastG (Art. 125a Abs. 1 S. 1 GG) |
| İzin yükümlülüğü | Schleswig-Holstein | Bundes-GastG (Art. 125a Abs. 1 S. 1 GG) |
| Bildirim usulü | Baden-Württemberg | LGastG Baden-Württemberg (işletmenin başlangıcından 6 hafta önce) |
| Bildirim usulü | Brandenburg | § 2 BbgGastG vom 02.10.2008 (4 hafta) |
| Bildirim usulü | Hessen | § 3 HGastG vom 28.03.2012 (6 hafta) |
| Bildirim usulü | Niedersachsen | § 2 NGastG vom 10.11.2011 (4 hafta) |
| Bildirim usulü | Saarland | § 3 SGastG vom 13.04.2011 (4 hafta) |
| Bildirim usulü | Sachsen | § 2 SächsGastG vom 03.07.2011 (4 hafta) |
| Bildirim usulü | Sachsen-Anhalt | § 2 GastG LSA vom 07.08.2014 (4 hafta) |
| Bildirim usulü | Thüringen | § 2 ThürGastG vom 09.10.2008 (4 hafta) |
*\ Bremen özel durumu:** BremGastG izin istemeye devam ediyor, ancak artık yalnızca kişiye yönelik inceleme yapıyor — mekân incelemesi olmaksızın salt kişiye bağlı bir Konzession (Personalkonzession).
Bildirim eyaletlerinde de şu geçerlidir: Belediye güvenilirliği, § 43 IfSG bilgilendirmesini ve mekânları inceler ve işletmeyi yasaklayabilir. Bürokratik fark, adının düşündürdüğünden daha küçüktür.
Ön koşullar (§ 4 GastG)
İzin, § 4 GastG uyarınca üç ön koşul yerine getirildiğinde verilir: kişisel güvenilirlik (Zuverlässigkeit), uygun mekânlar ve IHK Gaststättenunterrichtung'unun belgelenmesi. Bunlardan biri eksikse Konzession reddedilir.
| Ön koşul | Belge | Not |
|---|---|---|
| Güvenilirlik | Führungszeugnis (Belegart O) (Alman makamına sunulmak üzere düzenlenen adli sicil belgesi; günlük dilde: iyi hal kâğıdı) + Gewerbezentralregister kaydı (Auszug, Belegart 9) | İkisi de en fazla 3 aylık olmalı; sıklıkla ek olarak vergi dairesinden vergi borcu olmadığını gösteren belge (steuerliche Unbedenklichkeitsbescheinigung) |
| Uygun mekânlar | İmar hukukuna göre kullanım türü „Gaststätte“ (lokanta), tuvaletler, havalandırma, kaçış yolları, mutfağın ayrılması | Kullanım amacı değişikliğinde (Nutzungsänderung) gerekirse Landesbauordnung'a (eyalet imar kanunu) göre yapı izni başvurusu (Bauantrag) |
| IHK Gaststättenunterrichtung | § 4 Abs. 1 Nr. 4 GastG uyarınca katılım belgesi | Yalnızca federal hukukun geçerli olduğu yedi eyalette ve Baden-Württemberg'de (§ 3 LGastG) — Bremen'de ve Baden-Württemberg dışındaki bildirim eyaletlerinde değil. Birkaç saat sürer, IHK'ya göre değişir, örn. IHK Berlin 100 €; aşçı, Restaurantfachmann/-frau veya Hotelfachmann/-frau (Almanya'daki meslek eğitimleri) diploması varsa gerekmez |
Süreç, maliyet, süre
Başvuruyu Ordnungsamt'a (kamu düzeni dairesi) veya Gewerbeamt'a (belediyenin işletme dairesi) yaparsınız. İncelemenin süresi yetkili makama ve belgelerin eksiksiz olmasına bağlıdır. Ayrıca yapısal bir kullanım amacı değişikliği gerekiyorsa süreç uzayabilir. Ücret, belediye hukukuna (Kommunalrecht) göre belirlenir.
| Belge | Ayrıntı |
|---|---|
| Başvuru formu | yerel makamın formu |
| Kimlik kartı (Personalausweis) / pasaport | fotokopi |
| Führungszeugnis (Belegart O) | en fazla 3 aylık |
| Gewerbezentralregister kaydı (Belegart 9) | en fazla 3 aylık |
| Unterrichtungsnachweis (IHK'nin gıda mevzuatına ilişkin Gaststättenunterrichtung belgesi) | veya meslek eğitimi diploması |
| Kira sözleşmesi / ürün kirası sözleşmesi (Pacht; günlük dilde: kira sözleşmesi) veya Grundbuchauszug (tapu sicili kaydı) | mekânlar için |
| Kat planları (Grundriss) ~1:100 | misafir salonu, mutfak, WC ve kaçış yolları ile |
| Vergi dairesinden vergi borcu olmadığını gösteren belge | belediyeye göre değişir |
İzin, § 3 GastG uyarınca mekâna, işletme türüne ve kişiye bağlıdır. Taşınma, tadilat veya işletme türünün değişmesi (örn. kafe → bar) durumunda yeni bir izin için başvurmanız gerekir. İşletme devrinde ara çözüm olarak § 11 GastG, en fazla 3 ay süreli ve bir kez uzatılabilen bir geçici izin (vorläufige Erlaubnis) öngörür.
Belediyenin ücretine ek olarak Führungszeugnis ve Gewerbezentralregister kaydı (ücret için bkz. Bundesamt für Justiz (Federal Adalet Dairesi) (Führungszeugnis, Gewerbezentralregister)), IHK Gaststättenunterrichtung'u (IHK'ya göre değişir, örn. IHK Berlin 100 €) ve gerekirse bir yapı izni başvurusu (Bauantrag) eklenir.
Özel durumlar
Standart Konzession'un yanı sıra lokanta hukuku (Gaststättenrecht) birçok özel biçim tanır — şenlikler, dernekler, şarap üreticileri, Foodtruck'lar (yemek aracı) ve Konzession sahibinin vekâleti için. Doğru izin türünü seçmek zaman ve ücretten tasarruf sağlar.
| Özel durum | Yasal dayanak | Temel nokta |
|---|---|---|
| Gestattung (belirli bir olay için geçici izin) | § 12 GastG | Dernek şenliği, sokak şenliği, Noel pazarı — „özel bir vesileyle“ verilen süreli izin |
| Dernekler ve topluluklar (Vereine und Gesellschaften) | § 23 GastG (resmî başlık: „Vereine und Gesellschaften“) | Alkollü içki servisi yalnızca üyelere — basitleştirilmiş usul |
| Straußwirtschaft'lar (üreticinin kendi şarabını sunduğu mevsimlik işletme) | § 14 GastG (resmî başlık: „Straußwirtschaften“) | § 14 Abs. 1 GastG, eyalet hükümetlerine Straußwirtschaft'lar için yönetmelikle (Rechtsverordnung) istisnalara izin verme yetkisi verir — yani şarap üreticisi, izin gerektirmeden servis yapma imkânını federal hukuktan değil, ilgili eyalet yönetmeliğinden alır; yılda en fazla dört ay, en fazla iki kesintisiz dönem hâlinde |
| Stellvertretungserlaubnis (vekil için izin) | § 9 GastG | Konzession sahibi işletmeyi kendisi yürütmez; vekil, § 4 ön koşullarını yerine getirmelidir |
| Foodtruck / Reisegewerbe (gezici ticaret) | § 55 GewO | Sabit bir yer olmadan — Gaststättenerlaubnis yerine Reisegewerbekarte (gezici ticaret kartı) |
Bunlara ek olarak gelen yükümlülükler
Konzession yalnızca bir yapı taşıdır. Buna paralel olarak Gewerbeanmeldung yapmanız, işletmeyi Gıda Kontrolü Makamı'na (Lebensmittelüberwachung) kaydettirmeniz, § 43 IfSG bilgilendirmelerini almanız ve çeşitli eyalet düzenlemelerine uymanız gerekir. Genel bakış, ilk haftalarda ek olarak nelerin yapılması gerektiğini gösterir.
Sık karşılaşılan özel bir konu alkolsüz büfedir: Alkollü içki servisi yoksa § 2 Abs. 2 GastG uygulanır ve işletme izin gerektirmez — Konzession yerine hangi yükümlülüklerin (Gewerbeanmeldung, gıda işletmesi kaydı, § 43 IfSG bilgilendirmesi, TSE (teknik güvenlik donanımı), USt (KDV)) geçerli olduğunu Imbiss eröffnen: Genehmigungen und Pflichten (büfe açmak: izinler ve yükümlülükler, Almanca) rehberimiz özetler.
| Yükümlülük | Yasal dayanak | Nerede? |
|---|---|---|
| Gewerbeanmeldung | § 14 GewO | Gewerbeamt |
| Kullanım amacı değişikliği (gerekirse) | Landesbauordnung | imar dairesi (Bauamt) |
| Gıda işletmesi kaydı | Art. 6 VO (EG) 852/2004 | Veterinär-/Lebensmittelamt (veteriner ve gıda dairesi) |
| § 43 IfSG bilgilendirmesi | Infektionsschutzgesetz | Sağlık Dairesi (Gesundheitsamt) (20–35 €) |
| GEMA kaydı | UrhG (telif hakkı kanunu) | GEMA (Almanya'da müzik telif hakları kuruluşu) — her türlü müzik çalınmasında |
| Sperrzeit | § 18 GastG + eyalet hukuku | Ordnungsamt |
| Sondernutzung dış mekân (Außengastronomie) | Straßen- und Wegegesetz (eyalet yol kanunu) | Ordnungsamt / Straßenverkehrsamt (karayolu trafik dairesi) |
| Jugendschutz-Aushang (gençliğin korunmasına ilişkin ilan) | § 3 JuSchG | işletmede iyi görünür bir yerde |
| Fiyat listesi | § 13 PAngV | girişte ve menüde |
| Nichtraucherschutz (sigara içmeyenlerin korunması) | eyalet hukuku | ilan + duruma göre Raucherraum (sigara içilebilen oda) |
Hukuki kaynaklar ve ilgili diğer şablonlar
- Gaststättengesetz (GastG) (lokantalar ve içki servisi için Alman kanunu): gesetze-im-internet.de/gastg (Almanca)
- Berlin'de Gaststättenerlaubnis başvurusu (örnek): service.berlin.de (Almanca)
- IHK Gaststättenunterrichtung: ihk.de (Almanca)
Uygun şablonlar ve ilgili diğer rehberler: Restaurant eröffnen — Checkliste (restoran açmak: kontrol listesi, Almanca), Österreich-Pendant: Gastgewerbeberechtigung (Avusturya'daki karşılığı, Almanca), Pachtvertrag Gastronomie (gastronomi için ürün kirası sözleşmesi, Almanca), Belehrung nach § 43 IfSG (§ 43 IfSG bilgilendirmesi, Almanca) ve Jugendschutzgesetz-Aushang (gençliğin korunmasına ilişkin ilan, Almanca).
Tek seferlik etkinlikler için süreli bir Gestattung yeterlidir — ön koşulları Ausschankgenehmigung für Vereinsfeste (dernek şenlikleri için içki servisi izni, Almanca) yazısı açıklar. Konsepte bağlı özel durumları Eröffnung einer Eisdiele (dondurmacı açmak, Almanca) ve Shisha-Bar eröffnen (nargile kafe açmak, Almanca) rehberleri ele alır. Kaldırıma ayrıca masa koyan kişinin izne ek olarak bir Sondernutzungserlaubnis für Tische im öffentlichen Raum (kamusal alandaki masalar için özel kullanım izni, Almanca) alması gerekir.
İncelemenin esas aldığı hukuki durum: yukarıdaki güncelleme tarihine bakınız. Dış bağlantılar resmî metinlere yönlendirir.
Almanca asıl metin → Deutsche Fassung
Durum: 28.10.2026 · Almanca metin bağlayıcıdır. Bu sayfa, Almanca asıl metinden yapay zekâ desteğiyle çevrilmiştir. Hukuki danışmanlık değildir.
Bankalara sunulmaya uygun Excel finansman planı, 14 bölümlük Word iş planı ve banka görüşmesi kontrol listesi — Konzession, banka ve oda (Kammer) için tam da ihtiyaç duyduğunuz belgeler. (Ürün Almancadır.)
Sık sorulan sorular
- Gaststättenerlaubnis'in maliyeti nedir?
- Ücreti belediye belirler ve ücret yerden yere farklılık gösterir; tutarı belediyenizin ücret tarifesi (Gebührenordnung) belirtir.
- Başvurunun sonuçlanması ne kadar sürer?
- Süre, yetkili makama ve belgelerin eksiksiz olmasına bağlıdır. Ayrıca imar hukukuna göre bir kullanım amacı değişikliği (Nutzungsänderung) gerekiyorsa süreç uzayabilir. Ara çözüm olarak § 11 GastG bir geçici izin (en fazla 3 ay, uzatılabilir) öngörür.
- Konzession olmadan bira servisi yapabilir miyim?
- Bu yalnızca salt bildirim usulüyle çalışan sekiz eyalette (Baden-Württemberg, Brandenburg, Hessen, Niedersachsen, Saarland, Sachsen, Sachsen-Anhalt, Thüringen) ve yalnızca bildirimi süresi içinde yapmışsanız mümkündür (Baden-Württemberg ve Hessen'de altı hafta, diğerlerinde dört hafta önce). Diğer sekiz eyalette ilk servisten önce Konzession'a ihtiyacınız vardır; Berlin 08.01.2027'de bildirim usulüne geçer.
- Konzession devredilebilir mi?
- Hayır. İzin, § 3 GastG uyarınca mekâna, işletme türüne ve kişiye bağlıdır. İşletme devrinde kendiniz yeni bir izin için başvurmanız gerekir; bu arada § 11 GastG uyarınca geçici izinden yararlanabilirsiniz.
- İzin süresiz mi geçerlidir?
- Evet, kural olarak süresiz verilir, ancak somut kişiye, somut mekâna ve somut işletme türüne bağlıdır. Taşınma, tadilat veya işletme türünün değişmesi durumunda yeni bir izne ihtiyacınız vardır.
- Gastronomi eğitimi almam gerekir mi?
- Hayır. Federal hukukun geçerli olduğu yedi eyalette ve Baden-Württemberg'de makam, IHK Gaststättenunterrichtung'unu (IHK'nin gıda mevzuatına ilişkin bilgilendirme eğitimi; § 4 Abs. 1 Nr. 4 GastG; Baden-Württemberg'de § 3 LGastG) ister — birkaç saat sürer, IHK'ya göre değişir, örn. IHK Berlin 100 €; aşçı, Restaurantfachmann/-frau veya Hotelfachmann/-frau olarak tamamlanmış bir meslek eğitimi bundan muaf tutar. Bremen'de ve kendi Gaststättengesetz'i olan diğer yedi eyalette Gaststättenunterrichtung kaldırılmıştır.
- Alkolsüz kafe — neye ihtiyacım var?
- Alkollü içki servisi yoksa işletme § 2 Abs. 2 GastG uyarınca izin gerektirmez. Bu durumda § 14 GewO uyarınca Gewerbeanmeldung'a (işletme kaydı), gıda işletmesi kaydına (Art. 6 VO (EG) 852/2004) ve § 43 IfSG bilgilendirmesine ihtiyacınız vardır — ancak Konzession'a değil.
- İzin geri alınabilir mi?
- Evet. § 15 GastG, ön koşullardan biri sonradan ortadan kalkarsa veya izne bağlı yükümlülüklere (Auflagen) sürekli olarak aykırı davranılırsa makama izni geri alma (Widerruf) imkânı verir — örneğin gençliğin korunması (Jugendschutz), Sperrzeit veya hijyen hukukuna yönelik tekrarlanan ihlallerde.
Kaynaklar
Hukuki durumun kontrol tarihi: yukarıdaki güncelleme tarihine bakın. Harici bağlantılar resmî (Almanca) metinlere yönlendirir.
İlgili rehberler (Almanca)
- Reinigungsplan Gastronomie
- Temperaturkontrolle & Grenzwerte
- Kerntemperatur-Tabelle
- DIN 10508 (Temperaturen für Lebensmittel)
- Wareneingangskontrolle
- GEMA Gastronomie
- Betriebsdokumente Gastronomie (Überblick)
- Mehrwegangebotspflicht Gastronomie
- Restaurant eröffnen — Checkliste
- Tüm rehberlere genel bakış (Almanca)